08 januari 2008

‘Pensioenstelsel bedreigd’

Het Nederlandse bedrijfsleven gaat onder aanvoering van VNO-NCW een grootschalige lobby organiseren om te voorkomen dat internationale boekhoudregels het einde betekenen voor het huidige pensioensysteem. Als de regels niet worden aangepast, dreigen sommige werknemers zelf het risico van de pensioenbeleggingen te moeten dragen.

Bedrijven die bij een bedrijfstakpensioenfonds zijn aangesloten, rapporteren in het jaarverslag doorgaans alleen de werkgeversbijdrage als kosten. Dit systeem is aantrekkelijk voor bedrijven maar staat onder druk. Sinds de invoering van de internationale standaard voor accountants IFRS moeten beursgenoteerde bedrijven ook de beleggingsresultaten van het pensioenfonds meenemen in hun eigen cijfers. Bovendien moeten ze voorzieningen nemen voor allerlei risico’s van het fonds.

Tot nu toe weten bedrijven aan deze rapportageplicht te ontkomen, omdat de fondsen technisch nog niet in staat zijn de benodigde informatie te leveren. Zodra ze dat wel kunnen, moeten ondernemers veel meer verantwoordelijkheid nemen voor de fondsen. Gevreesd wordt dat veel werkgevers het huidige systeem dan loslaten en overstappen op een systeem waarbij werknemers en gepensioneerden alle risico’s dragen.

Accountantsregels zijn niet neutraal

‘Dat betekent dat de wijze waarop het boekhoudsysteem is geregeld, invloed gaat hebben op de pensioenregeling van werknemers. Met andere woorden, de accountantsregels zijn niet neutraal. Dat is zeer onwenselijk’, zegt Martin Noordzij, secretaris economische zaken bij de werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Bedrijven die onder IFRS vallen en een eigen ondernemingspensioenfonds hebben, moeten al langer alle risico’s in hun jaarverslag meenemen. Dat heeft ertoe geleid dat sommige fondsen, zoals dat van Philips, zijn omgevormd tot een fonds waarbij alle risico’s op de werknemers zijn afgewenteld.

Gewraakte boekhoudregel

Noordzij gaat een lobby organiseren om de gewraakte boekhoudregel (IAS 19) aan te passen, zodat dit soort veranderingen niet nodig is voor de bedrijfstakfondsen. ‘Wij zijn van plan om gezamenlijk — werkgevers, pensioenfondsen en accountants — te voorkomen dat niet-neutrale regels het pensioensysteem aantasten’, kondigt Noordzij aan. ‘Dit jaar gaan we naar de IASB, de bestuurders van de boekhoudregels. We moeten dit Nederlandbreed organiseren. Als het moet met de minister van Sociale Zaken erbij.’

Hij wil ook dat Gerrit Zalm, voorzitter van de trustees (toezichthouders) van de IASB, zich in de discussie mengt. Zalm heeft tot nu toe echter altijd gezegd dat de toezichthouders zich niet met de inhoud van de regels bemoeien.

Op Europees niveau aankaarten

Afgelopen najaar heeft de Raad voor de Jaarverslaggeving al geprobeerd om het onderwerp op Europees niveau aan te kaarten. De zogeheten Roundtable voor uitleg van IFRS-regels vond de kwestie echter te specifiek Nederlands.

Volgens VNO-NCW zijn de bedrijfstakfondsen zo groot en breed, dat de aangesloten ondernemingen in de praktijk geen enkel risico lopen. ‘De vraag is of er nog een risico is dat een bedrijf ooit iets moet betalen boven de maandelijkse afdracht’, zegt Noordzij. ‘Dat is theoretisch wel mogelijk, maar wij hebben het een keer onderzocht. In de geschiedenis is het één keer voorgekomen.’

Herziening van de boekhoudregel

De IASB zet momenteel de eerste stappen voor herziening van de boekhoudregel voor pensioenen. Een aanpassing is nodig omdat de IASB de internationale regels beter wil laten aansluiten op de Amerikaanse boekhoudregels. Volgens waarnemers is die pas in 2013 gereed. Het is echter de vraag of in die aanpassing het Nederlandse systeem overeind kan blijven. Sommige accountants vinden dat bedrijven bij bedrijfstakpensioenfondsen wel degelijk allerlei risico’s lopen die ze in hun jaarverslag zouden moeten opnemen.