Op 12 december 2006 is de Dienstenrichtlijn 2006 / 123 / EG betreffende de diensten op de interne markt van kracht geworden. Deze richtlijn heeft tot doel om vooruitgang te boeken bij de totstandkoming van een echte interne Europese markt voor diensten. De dienstensector is de grootste sector van de Europese economie. De Dienstenrichtlijn beoogt inbreuken op het functioneren van deze interne markt tegen te gaan. De Dienstenrichtlijn moet worden omgezet in nationale wetgeving. In ons land gebeurt dat onder meer aan de hand van de Dienstenwet die uiterlijk op 28 december 2009 in werking moet treden.
Discussie bestaat of detailhandel een dienstenactiviteit is in de zin van de Dienstenrichtlijn. De Dienstenrichtlijn ziet in beginsel op elke economische activiteit die anders dan in loondienst wordt verricht. Het handboek voor de implementatie van de Dienstenrichtlijn gaat ervan uit dat detailhandel valt onder de werking van de richtlijn. In het handboek is met zoveel woorden aangegeven dat distributiehandel, met inbegrip van detail- en groothandelsverkoop van goederen als dienst in de zin van de richtlijn moet worden aangemerkt. Uit persberichten blijkt dat de Europese Commissie ook dit standpunt inneemt.
In Nederland draagt het Ministerie van Economische Zaken de verantwoordelijkheid voor het omzetten van de Dienstenrichtlijn in de dienstenwet. Interessant hierbij is dat het Ministerie aangeeft ervan uit te gaan dat de verkoop van goederen door een detailhandelsvestiging niet onder de richtlijn valt maar wel de vestiging van detailhandel. Dit is voor de praktijk van groot belang. In bestemmingsplannen die de mogelijkheid van detailhandel toestaan worden vaak voorschriften opgenomen die detailhandel reguleren. Voorbeelden hiervan zijn voorschriften over maximale vloeroppervlakte van bepaalde winkelbedrijven of het niet mogelijk maken van nieuwvestiging van bijvoorbeeld bouwmarkten of levensmiddelenwinkels als dit het normaal functioneren van het bestaande aanbod van deze winkels teveel aantast. In deze gevallen wordt dit aan hand van een distributieplanologisch onderzoek vastgesteld.
De Dienstenrichtlijn is niet van toepassing op kort gezegd de Wet ruimtelijke ordening. Alleen wanneer in bijvoorbeeld bestemmingsplannen voorschriften of bouwnormen worden opgenomen die eisen bevatten die onder de werking van de Dienstenrichtlijn vallen is dit niet toegestaan. Nederland dient dan ook na te gaan of op grond van haar wetgeving dergelijke bepalingen voorkomen. Zo ja, dan moeten deze wegens strijd met het EG Verdrag en wegens strijd met de Dienstenrichtlijn te worden doorgehaald.
Een en ander heeft vergaande gevolgen voor bestemmingsplannen waarin bij nieuwvestiging om een distributieplanologisch onderzoek wordt gevraagd van de nieuwkomer of voor planvoorschriften die een maximering van vloeroppervlakte voorschrijft voor bepaalde winkelbedrijven. Deze voorschriften zij dan niet toelaatbaar. Zodra meer duidelijkheid over deze kwestie is verkregen komen wij hier nog op terug.
Tekst: Derek van Hijkoop.
